Archeologia Żywa

KRZYSZTOF JAWORSKI
"ARCHEOLOGIA ŻYWA" Nr 2 (36)2006

Znajdujące się na peryferiach czterech krain geograficzno-historycznych – Śląska, Czech, Moraw i Łużyc – Sudety pozostawały dotąd na dalszym planie zainteresowań archeologów wczesnego średniowiecza. Także i miłośnikom dawnych fortyfikacji region ten kojarzy się przede wszystkim z późnośredniowiecznymi zamkami, spośród których do najbardziej znanych należą Bolków, Chojnik, Grodno w Zagórzu Śląskim i największy z nich zamek Książ, oraz z osiemnastowiecznymi pruskimi twierdzami fryderycjańskimi (m.in. Kłodzko, Srebrna Góra, Nysa i Świdnica).

Andrzej Boguszewski, Joëlle Perroux, Pascal Rouzo
"ARCHEOLOGIA ŻYWA" Nr 1 (35)2006

Koniec epoki brązu i pierwszy okres epoki żelaza w Europie (1200 - 500 p.n.e) charakteryzują się podziałem kontynentu na dwie strefy kulturowe różniące się między sobą w tak zdecydowany sposób, że wydają się stanowić całkiem odrębne światy. Pierwszy z nich to krąg cywilizacji śródziemnomorskiej: Fenicjan, Etrusków, Egipcjan i Greków. Jest to świat tłumu, miast, monumentalnej architektury; świat malarstwa, rzeźby, sztuki użytkowej; świat handlu, zbytku i wyrafinowania…

STEFAN WOYDA
"ARCHEOLOGIA ŻYWA" Nr 4 (34)2005

Ostatnie wieki doby starożytnej w dorzeczu Wisły i Odry charakteryzują przemiany gospodarcze o dynamice nie mającej analogii w dotychczasowych dziejach tych ziem.
Zjawiskom tym uchwytnym w źródłach archeologicznych towarzyszyły zapewne głębokie zmiany w tradycyjnej, z natury mało mobilnej organizacji życia kolektywistycznych wspólnot plemiennych. Opierały one swą ekonomikę na rygorystycznie przestrzeganych obowiązkach realizowanych głównie w ramach gospodarki naturalnej, której podstawą była samowystarczalność grup rodzinnych i małych wspólnot lokalnych. 

ALEKSANDER STARZYŃSKI
"ARCHEOLOGIA ŻYWA" Nr 3 (33)2005

Województwo wielkopolskie po niemal 30 latach od rozpoczęcia intensywnych prac terenowych zakończyło, jako pierwsze w Polsce, ewidencję stanowisk archeologicznych realizowaną w ramach ogólnopolskiego programu badawczego – Archeologiczne Zdjęcie Polski.

HENRYK PANER
"ARCHEOLOGIA ŻYWA" Nr 2 (32)2005

W ostatnich latach Muzeum Archeologiczne w Gdańsku prowadziło dwie duże akcje wykopaliskowe. Pierwsza z nich to ratownicze, przed inwestycyjne wykopaliska na terenie Gdańska, druga to prowadzone na niespotykana dotąd skalę, badania wykopaliskowe na trasie autostrady A-1 w województwie pomorskim. Obydwie akcje przyniosły świetne wyniki godne jak najszybszego ich upowszechnienia.

KRZYSZTOF PLUSKOTA
"ARCHEOLOGIA ŻYWA" Nr 1 (31)2005

Na szarej, nieco spękanej płycie granitu wyzierającej spod mchu i paproci brzozowego zagajnika, rolnik orze ziemię sochą zaprzężoną w dwa woły, obok pasterz wygania bydło na pastwisko. Koło nóg myśliwego biegnie wierny pies. Niedaleko pomyka jeleń. Powyżej ludzkie postacie zdają się wirować wokół dysku słonecznego. To sceny sielskie. Tuż obok są też inne, budzące grozę. Oto nadpływa wielka łódź obsadzona załogą, z której jeden dmie w wielki, kręty róg, a inni wznoszą ponad głowy topory wojenne i wiosła.

JANUSZ CZEBRESZUK, JOHANNES MULLER
"ARCHEOLOGIA ŻYWA" Nr 3-4 (29-30)2004

Obszary w dorzeczu środkowej Warty i Obry znane są ze spektakularnych znalezisk z początków epoki brązu. Do najbardziej znanych należą kurhanowe cmentarzysko grobów książęcych w Łękach Małych, liczne skarby wyrobów brązowych oraz osada obronna w Bruszczewie. Niestety nasza dotychczasowa wiedza na ten temat oparta była w całości na archiwalnych materiałach ze starszych badań, często pochodzących jeszcze z początku XX wieku. 

RAFAŁ MACISZEWSKI
"ARCHEOLOGIA ŻYWA" Nr 1-2 (27-28)2004

Zabytki archeologiczne, zarówno te nieruchome będące odciśniętymi i utrwalonymi w ziemi świadectwami rozwoju kulturowego człowieka, jak i związane z nimi przedmioty, są w praktyce jedynym świadectwem i źródłem poznania wspólnej przeszłości. Źródłem niezwykle ulotnym i podatnym na zniszczenia poprzez swoją "ukrytość". Stąd też większość państw, w poczuciu wagi własnej przeszłości i ogólnie pojętego dziedzictwa kulturowego ludzkości, objęło je rygorystycznie egzekwowaną ochroną. 

MAREK LEMIESZ
"ARCHEOLOGIA ŻYWA" Nr 3(26)2003

Poniższy zarys prahistorii Sudanu został zaczerpnięty z folderu towarzyszącego wystawie Archeologia Sudanu w Muzeum Archeologicznym w Poznaniu. Autorem tekstu jest Marek Lemiesz, opracowania graficznego - Mariusz Kuraszkiewicz.
Dziękujemy dyrekcji Muzeum Archeologicznego w Poznaniu i autorom za zgodę na wykorzystanie tych materiałów.
 

ROKSANA CHOWANIEC
"ARCHEOLOGIA ŻYWA" Nr 2(25)2003

Każdego roku, w otoczeniu wrześniowej aury, czasem przychylnej, czasem kapryśnej, odbywa się Festyn Archeologiczny w Biskupinie, organizowany przez Muzeum Archeologiczne w Biskupinie oraz Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jednak rok 2003 był wyjątkowy, zarówno ze względu na temat przewodni, oferowane atrakcje, pogodę i liczbę zwiedzających.

JAN MICHALSKI
"ARCHEOLOGIA ŻYWA" Nr 1(24)2003

Budowle megalityczne należą do najbardziej znanych zabytków starożytnych na terenie Europy. Są one świadectwem szczególnego nurtu wierzeń religijnych i związanych z nimi zachowań społecznych, który w epoce neolitu przeniknął różne kultury archeologiczne w Europie Zachodniej, Północnej i Środkowej, pozostawiając po sobie materialne ślady w postaci gigantycznych konstrukcji kamiennych i kamienno-ziemnych.

MICHAŁ BIENIADA
"ARCHEOLOGIA ŻYWA" Nr 4(23)2002

Zadaniem archeologii Okresu Sędziów, czyli czasów poprzedzających powstanie Zjednoczonego Królestwa Izraelskiego, powinno być odnalezienie źródła nowej religii w Kanaanie - wiary w jedynego Boga Jahwe. Należałoby zacząć od przebadania ośrodków kultu wczesnego okresu epoki żelaza. W Palestynie odkryto dotąd cztery stanowiska o takim charakterze: okręg kultowy na Górze Ebal, sanktuarium w Sychem, tzw. "Stanowisko Byka" oraz sanktuarium w Tell Deir cAlla.