WOJEWÓDZTWO POMORSKIE

Siedziba wojewody, Siedziba sejmiku: Gdańsk
Urząd Wojewódzki: Gdańsk, ul. Okopowa 21/27
Wojewoda: Cezary Dąbrowski
Urząd Marszałkowski: Gdańsk, ul. Okopowa 21/27
Marszałek: Jan Kozłowski
Powierzchnia: 18 293 km²
Ludność: 2 192 000 mieszk. (30 czerwca 2004, GUS)
Gęstość zaludnienia: 120 mieszk./km²

Województwo pomorskie, kraina lasów, nizin, wyżyn, jezior, dolin rzek i brzegu morskiego. Region z jednym z najbardziej zróżnicowanych krajobrazów Polski. Także miejsc, w których w sposób widoczny zostały zapisane meandry naszej historii. Ich ślady, to nie tylko wczesnośredniowieczne zamki, pozostałości grodzisk czy kamienne olbrzymy pochodzące z konstrukcji megalitycznych. To także dziwne pagórki wśród łąk, pól i lasów, na które patrząc nie zdajemy sobie sprawy, iż kryją kilka tysięcy lat historii tej ziemi. Wędrówki archeologiczne, które zaczynamy od tej części Polski wskazują takie miejsca, wybrane przez nas z setek im podobnych, rozrzuconych po całym terenie Pomorza. Te grodziska i kurhany przetrwały tysiące lat, i niech trwają nadal. To, co kryły, archeolodzy częściowo już zbadali dokumentując dzieje obiektów tworzących dzisiaj swoisty, archeologiczny krajobraz. Tylko od naszej wyobraźni zależy, czy z tych reliktów zamierzchłej przeszłości potrafimy odtworzyć obraz codziennego życia ich dawnych osadników.

OPISY TRAS:

Trasa 1: Gdańsk – Sopot – Obłuże – Sobieńczyce – Łebień – Siemirowice – Rokitki – Jamno – Gołczewo – Węsiory – Gostomie – Mściszewice – Borzestowo – Kartuzy

Trasa 2: Malbork – Sztum - Nowa Wieś – Klasztorek - Kwidzyn - Gniew – Borzechowo – Odry - Zamek Kiszewski - Nowe Polaszki – Siwiałka

Trasa 3: Charzykowy – Człuchów – Krępsk

Trasa 4: Łosino – Kłończewo – Podwilczyn - Gałąźnia Mała – Budowo – Łupawa – Wargowo – Runowo – Potęgowo – Grapice – Łebień – Damno – Rumsko

W miejscu rzemieślniczo-rybackiej osady w X wieku został wzniesiony gród obronny książąt pomorskich z twierdzą portową, spalony w XI w. Relikty wczesnośredniowiecznego osadnictwa zostały odnalezione również na terenie Starego Miasta, pod Halą Targową, nad Motławą. Z XII-XIII w. pochodzą pozostałości osady przy ul. Rajskiej i pod obecnym kompleksem City Forum, które mogły stanowić miasto lokowane w XIII wieku na prawie lubeckim. W XIV w. zostały wzniesione najważniejsze budowle Gdańska – kościół Mariacki, Dwór Artusa oraz ratusz. W połowie XV wieku, po okresie panowania Krzyżaków, Gdańsk staje się jednym z największych handlowych portów nadbałtyckich.
 

Sopot
Wczesnośredniowieczne grodzisko w obrębie miasta, ok. 150 m na zachód od torów kolejowych, otoczone wałem i fosą, porośnięte bukowym lasem. Obecnie grodzisko, do którego prowadzi zrekonstruowana brama, funkcjonuje jako skansen.
Obłuże
Obecnie przedmieśce Gdyni. Na wschód od osiedla, na wysokim morskim brzegu, wczesnośredniowieczne grodzisko otoczone wałem obronnym i fosą.
Sobieńczyce
Z Obłuża w stronę Wejherowa, i do jeziora Żarnowieckiego. Na jego wschodnim brzegu, otoczone wałem wzmocnionym kamieniami, wczesnośredniowieczne grodzisko.
Łebień
Z Sobieńczyc w stronę Lęborka, przez Choczewo i Maszewko. Z prawej strony wsi, w dolinie Łupawy cmentarzysko kurhanowe kultury łużyckiej.
Siemirowice
Z Łebienia przez Lębork trasą na Bytów, za Cewicami drogą w lewo w dolinie Bukowiny kurhany kultury łużyckiej otoczonych kamiennymi kręgami.
Rokitki
Z Siemirowic przez Bochowo i w kierunku wsi Rokity. W lewo, we wsi Rokitki, na polu wczesnośredniowieczny, stożkowaty gródek.
Jamno
Z Rokit przez Mydlitę, Jasień (nad jeziorem Jasień) do Pomyska i w kierunku Kartuz. Na polach, w dolinie Słupi, kurhan kultury łużyckiej.
Gołczewo
Z Jamna do Parchowa, na skrzyżowaniu w lewo. Ok. 1 km na północ od wsi, na wzniesieniu wczesnośredniowieczny kurhan.
Węsiory

Z Parchowa w kierunku Sulęczyna. Ok. 0,5 km na południe od wsi Węsiory, na wzgórzu nad Jeziorem Długim zrekonstruowane kamienne kręgi ze stelami pośrodku, oraz kurhany w formie kolistych kopców. Cmentarzysko pochodzi z II w.
Gostomie
Na południe od Węsior, nad rzeczką Czystawoda, wczesnośredniowieczne grodzisko nazywane Zamkowisko. Rozorany, słabo czytelny zarys wału i fosy.
Mściszewice

Z Gostomia przez Stężycę i Klukową Hutę. Ok. 0,5 km od wsi kurhany, których średnice podstawy dochodzą do kilkunastu metrów. Wczesny i środkowy okres lateński, kultura pomorska.
Borzestowo
Z Mściszewic do Puzdrowa i w kierunku Kartuz. We wsi Miechocino w prawo. Ok. 0,5 km od wsi, nad brzegiem Jeziora Długiego otoczone wałem, a od strony lądu półkolistą fosą, wczesnośredniowieczne grodzisko zwane Garecznicą.
Kartuzy
Z Borzestowa powrót do szosy na Kartuzy. W pobliżu wsi Smętowo, ok. 2,5 km przed Kartuzami, w rezerwacie Góra Zamkowa, wczesnośredniowieczne grodzisko. Miejscowa legenda głosi, że stał tu zamek, w którym rozbójnicy więzili córkę księcia Świętopełka.

>>>POWRÓT

Malbork

Budowę zamku rozpoczęto w latach 80-tych XIII w. W 1309 roku zamek nazwany Grodem Marii – Marienburgiem stał się siedzibą zakonu krzyżackiego. Cały zespół zamkowy wraz z podzamczem był wznoszony przez trzydzieści lat.
Sztum

Z Malborka na południe, w kierunku Kwidzyna. Zamek z połowy XIV w. Mimo wielu przebudów układ przestrzenny zamku i jego pierwotny, obronny charakter są widoczne do dziś.
Nowa Wieś
Ze Sztumu w kierunku Kwidzyna, przez Sztumską Wieś w stronę Ryjewa. Ok. 0,5 km na zachód od Nowej Wsi, pomiędzy strumieniem i parowem, wczesnośredniowieczne grodzisko z podgrodziem.
Klasztorek
Z Ryjewa przez Straszewo, Trzciano, Licze, Otoczyn i Mary. Na zachodniej wyspie Jeziora Klasztornego grodzisko z dobrze zachowanym wałem i fosą. Na wschodniej wyspie jeziora grodzisko otoczone wałem. Grodziska wczesnośredniowieczne.
Kwidzyn
Powrót do Otoczyna, stąd w lewo drogą prowadzącą do trasy Prabuty – Kwidzyn.
Warowny zamek został wzniesiony przez Krzyżaków na przełomie XIII i XIV w. Przebudowywany w XVIII i XIX w. zachował jednak formę typową dla architektury krzyżackiej.
Gniew
Z Kwidzyna w kierunku Korzeniewa, wzdłuż Wisły, przez Lipiankę, Pastwę do Janowa i przez Wisłę do Gniewu. Budowę warownego zamku w Gniewie Krzyżacy rozpoczęli pod koniec XIII w. na miejscu istniejącej tu wcześniej osady. Wielokrotnie przebudowywany, zniszczony pożarem w 1921 r., został odremontowany
Borzechowo
Z Gniewu w kierunku Skórcza, przez Lubichowo. Na półwyspie Jeziora Borzechowskiego, 800 m na wschód od wsi Bietowo, grodzisko z XIII w.
Odry

Z Borzechowa przez Zblewo, Czersk i w kierunku Łubna. Na północny-zachód od wsi Odry, w lesie, na prawym brzegu Wdy, ok. 0,5 km od wsi Miedzino, dziesięć zrekonstruowanych kręgów kamiennych. Większość z nich w środku ma umieszczone stele z pionowo ustawionych kamieni. Pochodzą z II-III w. (okres wędrówek Gotów). W tym miejscu znajduje się również dwadzieścia kurhanów z I - III w.
Zamek Kiszewski
Ze skansenu w Odrach przez Kaliską, Kiszewo do wsi Zamek Kiszewski. W miejscu wczesnośredniowiecznego grodu, w XV w. Krzyżacy wznieśli warowny zamek. Zachowały się brama i baszta.
Nowe Polaszki
Z Kiszewa w kierunku Kościerzyny, za wsią Chwarzenko w prawo. Wczesnośredniowieczne grodzisko na półwyspie jeziora Polaszkowskiego, otoczone wałem obronnym, od strony lądu dodatkowo fosą. Część przyjeziorna grodziska zwana jest Kazalnicą.
Siwiałka
Przez Stare Polaszki, do szosy w kierunku Skarszewa, na skrzyżowaniu w Godziszewie w prawo. Wczesnośredniowieczne grodzisko na północ od wsi, na wysokim brzegu Jeziora Godziszewskiego, otoczone wałem, od strony lądu fosą.

>>>POWRÓT

Charzykowy

Na północny-zachód od Chojnic, w południowej części półwyspu jeziora Charzykowskiego wczesnośredniowieczne grodzisko, oddzielone fosą od lądu. W dobrze zachowanym wale obronnym od wschodu widoczne wejście.
Na północny-zachód od Chojnic, na wzgórzu, wśród podmokłych łąk wczesnośredniowieczne grodzisko otoczone wałami.
Człuchów
Na zachód od Chojnic. Wczesnośredniowieczne grodzisko w południowo-wschodniej części miasta, na północno-wschodnim brzegu jeziora.
Krępsk
Na trasie w kierunku Koszalina przez Kołdowo. Na północny-zachód od wsi, na północnym krańcu Jeziora Krępskiego, wczesnośredniowieczne grodzisko wyraźnie odcięte fosą od reszty półwyspu.

>>>POWRÓT

Dolina Łupawy należy do największych skupisk grobowców megalitycznych w Polsce. W lasach nad rzeką znajduje się około pięćdziesięciu monumentalnych, kamiennych budowli. Dotychczas odkopano ich 14, pozostałe nadal skrywa w swym mroku las. Jedynie wystające gdzieniegdzie kamienie zdradzają obecność drzemiącego pod ziemią olbrzyma

Łosino
Ok. 2 km od Słupska przy szosie w stronę Miastka. Na wschód od wsi, na lewym brzegu Słupi wczesnośredniowieczne grodzisko. Rzeka opływa wał obronny zarysowany w formie półksiężyca.
Kończewo
Z Łosina drogą na południowy-zachód. W lesie, między Kończewem a Sierakowem, wczesnośredniowieczne grodzisko. Od zachodu stromy spadek, od wschodu staw, na zewnątrz wału wzmocnionego kamieniami, fosa.
Podwilczyn
Z Kończewa przez Kwakowo do szosy, ok. 1 km w kierunku Miastka. Za Kruszyną w lewo na Żelkowo. W lasach na wschód od Podwilczyna megality.
Gałąźnia Mała
Z Podwilczyna przez Wierszyno, w kierunku Gałąźni. Na zachód od wsi, w lesie, w dolinie Słupi, wczesnośredniowieczna osada obronna.
Budowo
Z Gałąźni do Motarzyna i w kierunku Bytowa. Na północny-wschód od wsi otoczone wałem obronnym grodzisko z IX w. zwane Górą Zamkową.
Przy młynie, na południowy-wschód od wsi, na krawędzi wyżyny otoczone dobrze zachowanym wałem obronnym grodzisko z VIII-IX w.
W pobliżu grodziska kurhany kultury łużyckiej.
Łupawa

Z Budowa przez Unichowo, w Czarnej Dąbrówce w kierunku Podkomorzyc. Na obecnym terenie wsi oraz w jej pobliżu ślady cmentarzyska megalitycznego. Wg badań było ponad trzydzieści megalitów – część z nich znajduje się w pobliskim lesie.
Wargowo
Z Łupawy w kierunku Darzyna. W lesie na południe od wsi megality neolitycznej kultury pucharów lejkowatych.
Runowo

Z Wargowa w stronę Darżynka, na skrzyżowaniu drogą do Runowa. Na południe od wsi, w kierunku Warcimina wczesnośredniowieczne, dwudzielne grodzisko. Część południowa to właściwy, wyższy i większy gródek, otoczony wałem.
U podstawy grodziska, w dolinie rzeki Pogorzeliczanki wczesnośredniowieczne kurhany.
Potęgowo

Z Runowa do szosy Słupsk-Lębork. Na południowo-zachodnim skraju wsi, na urwistym wzniesieniu lewego brzegu Dobrzyńskiej Strugi wczesnośredniowieczne grodzisko. Od zachodu wał obronny, na zewnątrz wału fosa.
Grapice
Na zachód od Potęgowa.W dolinie Łupawy, na łąkach między Grapicami a Strzyżynem wczesnośredniowieczny kurhan.
Łebień
Ze Strzyżyna na południe. Za mostem przez Łupawę, w dolinie rzeki cmentarzysko kurhanowe kultury łużyckiej.
Damno
Powrót do Strzyżyna, w kierunku zachodnim. Na zachodnim brzegu rzeki Łupawy, na południe od wsi, między drogą a młynem wczesnośredniowieczne grodzisko otoczone wałem obronnym.
Rumsko
Z Damna przez Klęcino do szosy na Słupsk, po ok. 2 km drogą w prawo. Na południowy-zachód od wsi, na skraju lasu w zakolu strumienia wczesnośredniowieczne grodzisko z małym podgrodziem.
Obok, w dolinie Pustynki, wczesnośredniowieczne cmentarzysko kurhanowe.

>>>POWRÓT

Copyright by EM-Press                                                                                                                                           Projekt: STUDIO.mm